Leita



Vinsamlega sýnið biðlund
EfnisatriðiÁheit, Átrúnaður, Heitgjöf, Kirkja, Kirkjugarður, Kirkjugripur, Trúariðkun, Þjóðtrú
Ártal1965-2009
Spurningaskrá111 Áheit og trú tengd kirkjum

Sveitarfélag 1950Hafnarfjörður
Núv. sveitarfélagHafnarfjarðarkaupstaður
SýslaGullbringusýsla
LandÍsland
Kyn / Fæðingarár
heimildarm.
Kvenkyns / 1954

Nánari upplýsingar

Númer17240/2009-2
AðalskráÞjóðhættir
UndirskráSpurningaskrár - Svör
Sent/Móttekið14.9.2009/1.12.2009
TækniTölvuskrift
Nr. 17240

Heimildarmaður: Anna Haraldsdóttir, f. 16.04.1954, Miðvangur 92, Hafnarfjörður.


Má hafa samband við þig til að ræða svör þín frekar? Ef svo er, vinsamlegast gefðu upp símanúmer og/eða netfang.

Sími 555 4101 – netfang
Reikna nú ekki með að ég geti lagt meira til málanna.

Persónulegar upplýsingar um heimildarmann
Nafn og heimilisfang.
Anna Haraldsdóttir, Miðvangur 92, 220 Hafnarfirði

Fæðingardagur og ár.
16. apríl 1954

Hvar ertu fædd(ur) og uppalin(n), hvar hefur þú einkum dvalist á fullorðinsárum og við hvað hefur þú starfað?  
Fædd í Reykjavík og uppalin í Hafnarfirði, og búið þar alla tíð. Hef starfað á fjölmiðli við textavinnslu, grafíska miðlun og kerfisumsjón.

Hvaða trúfélagi tilheyrir þú?
Fríkirkjunni í Hafnarfirði

Nöfn, fæðingarár, fæðingarstaðir og atvinna foreldra.
Guðný Gunnur Gunnarsdóttir, fædd í Hafnarfirði 1933 – húsmóður-  og afgreiðslustörf
Haraldur Júlíus Sigfússon, fæddur á Eyrarbakka 1930 – vélvirki og verkstjóri.

Við hvaða staði og tímabil er svarið miðað?
Enga sérstaka staði né tímabil, bara það sem ég hef kynnst á ævinni.



Um áheit
Hefur þú heitið á eitthvað þér til hjálpar eða þekkir þú fólk sem hefur gert það? Hversu algengt er þetta? Hefurðu heitið á eitthvað einu sinni, tvisvar eða oftar, eða þekkirðu fleiri dæmi?
Svar: Ég hef aldrei heitið á neitt mér til hjálpar. Kannast þó við að margir hétu á Strandarkirkju. Á árunum 1984 til ca 1990 vann ég á auglýsingadeild Morgunblaðsins í Aðalstræti 6 og þar var tekið við áheitum á Strandarkirkju -  og þeim síðan komið áleiðis til Biskupsstofu. (Ártölin nefni ég bara af því að ég var á Morgunblaðinu á þeim tíma, þessi móttaka hafði verið í gangi löngu fyrir 1984 en  einhvern tíma eftir 1993 hætti Mogginn að taka við áheitunum og fólki var vísað beint til Biskupsstofu). Það var stöðugur og jafn straumur af innkomnum áheitum, fólk kom með pening, heilmikið kom sent í pósti og mjög algengt að áheitin væru nafnlaus.

Undir hvaða kringumstæðum og hvernig fer eða fór áheitið fram (t.d þegar mikið lá við)?  
Svar: Þekki ekki.

Er þér kunnugt um hvort áheit séu hugsanlega kynbundin eða aldurstengd? Geturðu lýst þessu?
Svar: Miðað við þá sem komu í eigin persónu, þá voru það oftar konur á miðjum aldri.

Á hvað var heitið? Var heitið á kirkjur, hjálparstofnanir eða -starfsemi, helga menn, ákveðnar persónur (t.d. einstæðinga eða manneskjur sem eiga við andstreymi að stríða), dýr, hluti eða annað? Tilgreindu nákvæmlega hvaða kirkjur, persónur eða stofnanir, ef hægt er.
Svar: Það sem ég þekki til, er þessi ákveðna kirkja: Strandarkirkja.

Kannast þú við að áheit geti bæði verið í gamni og alvöru? Er eða var t.d. heitið á börn að gera þeim eitthvað til glaðnings ef þetta eða hitt gengi eftir? Nefndu dæmi.
Svar: Kemur ekkert í hug.

Hvað telur þú að hafi ráðið því að sumar kirkjur, stofnanir eða persónur þykja eða þóttu góðar til áheita?  
Svar: Líklega spurst út að áheitin gengu eftir.

Hver var tilgangurinn með áheitinu eða áheitunum?
Svar: Reyna að hafa áhrif á atburðarás eða persónulega áfanga – eða hvað?

Hverju var eða er heitið?
Svar: Þar sem ég þekki til; peningaupphæð.

Báru áheitin árangur? Kanntu sögur af því hvernig áheit urðu fólki til góðs?
Svar: Þekki ekki.

Hvenær og hvernig fer/fór „greiðsla“ fram?
Svar: Í þessu dæmi sem ég þekki til kom fólk með pening eða sendi í pósti.

Finnst þér vera takmörk fyrir því í hvaða skyni má nota áheit af þessu tagi? Má t.d. nota þau til þess að fá atvinnu eða vinning í lottói? Útskýrðu hver takmörkin eru, ef hægt er, og af hverju.
Svar: Mér finnst mörkin ættu að liggja við endurheimt heilsu, ekki fjárhagslegan ávinning.

Er álitið betra að heita á sumt fremur en annað og hvers vegna? Á það almennt við um áheit eða er það mismunandi eftir aðstæðum? Hvað ræður valinu? Fór þetta hugsanlega eftir stærð mála?
Svar: Þekki ekki

Hvað heldur þú að gerist ef áheit er ekki innt af hendi?
Svar: Enga skoðun.

Var eða er talið athugavert að heita á eitthvað ef ekki hefur verið greitt fyrir síðasta áheit og af hverju?
Svar: Þekki ekki.

Þekkir þú sögur um áheit á kirkjur (Strandarkirkju eða aðrar kirkjur)? Getur þú rifjað upp slíkar frásagnir?
Svar: Þekki engar sögur, veit bara að fjöldi fólks hét og heitir kannski enn á Strandarkirkju.

Hvaða áhrif hefur það á útkomuna ef sagt er frá áheitinu? Er það gert fyrirfram eða eftir á? Hve algengt er fólk greini frá slíku?
Svar: Veit ekki.

Annað sem tengist áheitum og þú vilt benda á.
Svar: Nei.

Um kirkjur
Hvað réði því aðallega hvar kirkjunni var valinn staður? Rifjaðu upp frásagnir í þessu sambandi, ef til eru, og gjarnan einnig um smíði guðshússins sem yfirskilvitlegar þykja.
Svar: Þekki ekki.

Var eða er kirkjan látin standa opin eða ólæst um lengri eða skemmri tíma? Í hvaða tilgangi er/var það gert?
Svar: Þekki ekki.

Er kirkjuhúsið eða hluti þess talið búa yfir verndarmætti? Fyrir hverju þá og hvernig?
Svar: Þekki ekki.

Hver er/var afstaða fólks gagnvart því að leggja niður kirkju eða að eiga þátt í að taka hana ofan? Hafa viðhorf gagnvart þessu hugsanlega breyst í tímans rás?
Svar: Þekki ekki.

Hefur viðhorf fólks gagnvart kirkjunni sem helgu húsi breyst á einhvern hátt svo þú vitir til? Á hvaða hátt og hvernig kemur það fram?
Svar: Veit um kirkju (í Grindavík) sem hefur verið breytt í leikskóla, það hefur þá líklega verið litið svo á að húsið mætti  nota í öðrum tilgangi en til helgihalds og fyrir messur.

Hvernig var afstaða manna til kirkjunnar tengd grafreitnum umhverfis hana og legstöðum ættingja og vina?  
Svar: Þekki ekki.

Er eitthvað sem ekki þykir sæma að athafast í kirkju eða annað sem talið er æskilegt að gera? Tengist þetta hugsanlega ákveðnu svæði í guðshúsinu? Má t.d. klappa eða hlæja í messu? Segðu frá öðrum hugmyndum um hegðun fólks í kirkju.
Svar: Mín reynsla er sú að það eigi ekki að klappa í messum, en allt í lagi að hlæja.

Hvers konar hlutverki gegnir kirkjan sem samkomuhús fyrir ýmsa veraldlega viðburði? Hvaða óskráðar reglur eru í gildi utan messutíma, má t.d. klappa á tónleikum?
Svar: Sumar kirkjur eru beinlínis hannaðar fyrir bæði veraldlega og kirkjulega viðburði, og að sjálfsögðu er klappað á tónleikum.

Hvaða máli skiptir sjálf kirkjubyggingin við trúariðkanir fólks? Er jafngilt að stunda trú sína og helgihald utan byggingarinnar og að fara í kirkju, t.d. að skíra heima? Hvenær er þá helst farið í guðshús?
Svar: Mér finnst  jafngilt að stunda helgihald utan kirkjunnar sem innan hennar, allavega hvað varðar heimaskírn, giftingu og fermingu.

Kannast þú við trú á einstaka gripi í kirkjum? Hefurðu heyrt um sérstaka trú á altarissakramenti eða kaleika, mátt skírnarvatnsins (lækningamátt, vörn gegn illum öflum o.fl.)? Geturðu lýst þessu?
Svar: Það eina sem ég man eftir í sambandi við trú (eða meðhöndlun)  á gripi, er í sambandi við skírnarvatnið, eftir heimaskírn þá var vígða skírnarvatnið látið gufa upp, því var ekki hellt í vaskinn eftir notkun.

Við hvaða tækifæri og af hvaða tilefni eru kirkjunni gefnar gjafir? Hvers konar gjafir er helst um að ræða? Hvaða væntingar hafa gefendur til kirkjunnar?
Svar: Það sem maður sér í fréttum er að þeir sem gefa kirkjunni gjafir hafa engar aðrar væntingar en að gera vel við sína kirkju, fegra eða lagfæra bygginguna og innanstokksmuni.

Messur, giftingar og aðrar helgiathafnir undir beru lofti hafa tíðkast um nokkurt skeið. Fara slíkar athafnir hugsanlega fram á ákveðnum stöðum og ef svo er hvaða? Hvað er þetta gamall siður? Greindu frá því sem þú veist um þetta.
Svar: Hef enga sérstaka vitneskju um helgiathafnir undir beru lofti, nema við jarðsetningu.

Þekkir þú lindir, brunna eða læki sem sérstök trú er tengd við? Yfir hvaða eiginleikum eiga þeir að búa? Tengist trúin ákveðnum árstíma?
Svar: Nei

Þekkir þú sögur af stöðum sem hafa verið vígðir af helgum mönnum? Eða af stöðum sem tengjast dýrlingum eða öðrum helgum mönnum á einhvern annan hátt? Geturðu sagt frá þessu?        
Svar: Nei

Segðu frá öðrum stöðum sem sérstök helgi eða átrúnaður er á.
Svar: Þekki ekki.

Þetta aðfang er í Þjóðminjasafni Íslands. Safnið varðveitir um 7 milljónir mynda, um 130 þúsund muni og rúmlega 26 þúsund færslur um þjóðhætti. Í húsasafni eru um 60 hús.

 

Áætlað er að um 80-90 % þessara aðfanga sé komin í stafrænan búning, mismunandi eftir tegundum. Einnig er skráningin mismunandi ítarleg og myndir bara við hluta gagnanna.


Birting gagna í Sarpi er á ábyrgð viðkomandi safns.

Verðskrá myndapantana