Leita



Vinsamlega sýnið biðlund
Vantar lýsingu


Landfræðileg staðsetning


EfnisatriðiTorfhús
Ártal2019
Spurningaskrá127 Viðhorf til torfhúsa

StaðurByggðasafn Skagfirðinga, Böðvarshólar
ByggðaheitiArnarvatnsheiði, Langholt, Línakradalur
Sveitarfélag 1950Fremri-Torfustaðahreppur, Seyluhreppur, Þverárhreppur
Núv. sveitarfélagHúnaþing vestra, Sveitarfélagið Skagafjörður
SýslaSkagafjarðarsýsla, V-Húnavatnssýsla
LandÍsland
Kyn / Fæðingarár
heimildarm.
Karlkyns / 1963

Nánari upplýsingar

Númer2019-2-244
AðalskráÞjóðhættir
UndirskráSpurningaskrár - Svör
Sent/Móttekið13.6.2019/17.12.2019
TækniTölvuskrift

Kafli 1 af 6 - Eigin reynsla

Þekkir þú torfhús af eigin raun? Ef svo er, með hvaða hætti? Hefur þú t.d. búið í torfbæ? Hvar voru/eru þessar byggingar staðsettar? Nefndu bæjarheiti.

Sem unglingur kom ég í heimsóknir að Böðvarshólum í Vesturhópi. Vann að endurbyggingu torfkofans Hliðskjálf á Arnarvatnsheiði og skoðað Glaumbæ Skagafirði ofl.


Um það bil hve oft hefur þú komið í torfhús? Hve langt er síðan þú komst seinast í þannig hús?

8-10 sinnum og seinast í safnið í Glaumbæ fyrir 5 árum.



Kafli 2 af 6 - Gildi torfhúsa

Fyrir hvað standa torfhús í þínum huga? Hver er fyrsta hugsun þín þegar þú hugleiðir þetta? Er hún jákvæð eða neikvæð? Vinsamleg færðu rök fyrir afstöðu þinni.

Menningararfur, frekar jákvætt viðhorf.


Hvað finnst þér merkilegast og hvað ómerkilegast við torfhús?

Einna merkilegast þykir mér hversu mikil breidd var í gerð húsanna eins er það mikilvægt að átta sig á að torfbæirnir þróuðust, þ.e voru sífellt í endurbygging,u þannig að erfitt er að tala um byggingarár hvers og eins þeirra. Erfitt að tilgreina eitthvað ómerkilegt, kemur ekkert upp í hugann nema kannski forgengilegheitin.


Í hverju felst sögulegt gildi torfhúsa einkum? En menntunar- og fræðslugildi? Segðu frá.

Það er helst sérstaða þessara bygginga sem gefa þeim gildi og mikilvægt hverri þjóð að þekkja uppruna sinn og kunna skil á lífsskilyrðum genginna kynslóða.


Hafa torfhúsin eitthvað gildi fyrir þjóðerni og sjálfsmynd Íslendinga að þínu mati? Ef svo er, hvers vegna? Ef svarið er neikvætt, hvers vegna ekki?

Já, vísa í fyrra svar.


Geta torfhús haft gildi á vettvangi stjórnmálanna á einn eða annan hátt? Hvernig lýsir það sér, ef svo er?

Já, hver veit en sé það nú samt ekki í fljótu bragði.


Í hverju felst ferðamálatengt gildi torfhúsa? Nefnið dæmi.

Ekki í vafa um að torfhúsin geta leikið stórt hlutverk í upplifun ferðamanna og svalað fróðleiksþörf þeirra um land og þjóð. Hef lengi talið að grundvöllur væri fyrir rekstri "lifandi þjóðminjasafns".



Kafli 3 af 6 - Varðveisla og nýting

Hvað finnst þér um hvernig torfhús eru nýtt í þágu ferðamanna í dag?

Í lagi en miklir möguleikar á verulegri aukningu í þeim efnum.


Gætu torfhús nýst með öðrum hætti eða betur en þau gera í dag? Hvað er hægt að gera til að bæta úr þessu og hvað ekki? Hvað stendur helst í vegi fyrir breytingum?

Já, vísa í fyrri svör.


Hvort ætti að varðveita fleiri eða færri torfhús en gert er? Ef fleiri, hvers vegna og þá hvernig hús (bæjarhús t.d.)? Ef nei, hvers vegna ekki?

Reyna eftir fremsta megni að vernda þau sem enn standa.


Ef áhugi væri fyrir að fjölga vernduðum torfhúsum og nýta þau, hver ætti að bera kostnað af viðgerð og verndun þeirra að þínu mati (sveitarfélög, ríkið t.d.)?

Já, ríki og sveitarfélög en ekki síður að kostnaður greiðist af þeim sem skoða en verður að fara eftir atvikum.



Kafli 4 af 6 - Aldursmunur og eftirgerðir

Er mikill munur á torfhúsum eftir því hvenær þau voru byggð, svo sem á 19. öld, á fyrri hluta 20. aldar eða um miðbik aldarinnar? Hvernig lýsir sá munur sér helst, ef svo er?

Voru í sífelldri þróun.


Finnst þér eftirgerðir torfhúsa vera frábrugðnar gömlu torfhúsunum? Hver er munurinn að þínu mati?

Misjafnt, m.a hleðsluaðferðir.


Þekkir þú einhverja sem kunna handtök við torf- og grjóthleðslu? Ef svarið er jákvætt, hve margir voru þeir á að giska fyrir 25 árum? En í dag? Hver heldur þú að staðan gæti verið eftir 25 ár?

Aðeins og mikilvægt að efla og auka verkþekkingu í þessum efnum



Kafli 5 af 6 - Síðasta skeið torfhúsanna

Nokkuð er til af byggingum sem kalla má síðasta stig torfhúsa, þar sem blandað er saman hefðbundunum og nýrri byggingarefnum (torfi, bárujárni og steinsteypu t.d.). Hvaða gildi finnst þér að þessi hús hafi? Ætti að varðveita þau og ef svo er, hvers vegna?

Allt hefur gildi og gefur innsýn í þróun og sögu þessa byggingarlags.



Kafli 6 af 6 - Upplýsingar um torfhús

Vinsamlega nefndu öll þau torfhús sem þér er kunnugt um og hvar þau eru staðsett á landinu (bæjarheiti, sveitarfélag). Hvaða nöfn bera þau (sérheiti)? Hvers konar hleðslur eru í þeim og viðbótarefni, ef eru? Ath. Hér er ekki verið að fiska eftir torfhúsum í húsasafni Þjóðminjasafns Íslands, eins og t.d. Keldum, Laufási og Burstarfelli.

Kýs að svara ekki.


Þetta aðfang er í Þjóðminjasafni Íslands. Safnið varðveitir um 7 milljónir mynda, um 130 þúsund muni og rúmlega 26 þúsund færslur um þjóðhætti. Í húsasafni eru um 60 hús.

 

Áætlað er að um 80-90 % þessara aðfanga sé komin í stafrænan búning, mismunandi eftir tegundum. Einnig er skráningin mismunandi ítarleg og myndir bara við hluta gagnanna.


Birting gagna í Sarpi er á ábyrgð viðkomandi safns.

Verðskrá myndapantana